Stoisz rano przy drzwiach i zastanawiasz się, ile warstw dziś właściwie ubrać dziecku. Na dworze mży, ale według prognozy po południu ma wyjść słońce, a wieczorem ma się ochłodzić. Sterta ubrań na krześle rośnie, a czas do wyjścia z domu się kurczy. Co, jeśli wybierzesz źle i dziecko będzie marznąć na placu zabaw, albo wręcz przeciwnie – spoci się i potem się przeziębi? Czy w ogóle istnieje sposób, żeby się w tym ubieraniu odnaleźć?
W tym artykule pokażemy ci tak zwany system na cebulkę – zasadę, którą stosują alpiniści i instruktorzy narciarstwa i która sprawdza się równie dobrze na spacerze z wózkiem, jak i na popołudniu na placu zabaw. Przejdziemy przez to, z czego powinna być pierwsza warstwa bezpośrednio na ciele, kiedy przyda się druga warstwa izolacyjna i jak wybrać wierzchnie ubranie, które naprawdę chroni przed wiatrem i deszczem.
W BERGAM od dawna zajmujemy się warstwowym ubieraniem dzieci i czerpiemy dużo z opinii rodziców, którzy spędzają czas z dziećmi na dworze w każdą pogodę – od błota i kałuż po mróz.
Warstwowe ubieranie w skrócie
- System na cebulkę łączy trzy do czterech warstw ubrania, które można dowolnie dodawać lub zdejmować w zależności od pogody i aktywności.
- Pierwsza warstwa leży bezpośrednio na ciele, a jej zadaniem jest odprowadzanie potu ze skóry, a nie ogrzewanie dziecka.
- Druga warstwa działa jak izolacja termiczna i zwykle jest to bluza z polaru lub grubszy sweter z merynosa.
- Trzecia warstwa chroni przed wiatrem, deszczem i śniegiem i powinna być jednocześnie nieprzemakalna i oddychająca.
- Przy naprawdę silnym mrozie przyda się jeszcze czwarta warstwa dodatkowa, na przykład kurtka puchowa lub ocieplony kombinezon.
- Bawełna nie nadaje się pod warstwy funkcyjne – podczas zabawy na dworze wchłania pot i potem chłodzi.
Pierwsza warstwa: co odprowadza pot od ciała
Głównym zadaniem pierwszej warstwy nie jest ogrzewanie, ale odprowadzanie wilgoci ze skóry. Jeśli dziecko bawi się na dworze i się spoci, bawełniana koszulka lub body wchłonie wilgoć i zostanie ona na skórze – i to jest dokładnie ten moment, w którym dziecko zaczyna marznąć i robi się marudne. Materiał funkcyjny natomiast odprowadza wilgoć dalej, dzięki czemu skóra pozostaje sucha.
Ubranie na ciele nie powinno być ani zbyt luźne, ani zbyt ciasne – szczeliny między materiałem a skórą sprawiają, że warstwa nie działa tak, jak powinna.
Dla niemowląt i maluchów dobrym wyborem jest body z merynosa z przemyślanym krojem, żeby przy raczkowaniu i pełzaniu nie ciągnęło z tyłu, i z lekką stójką przy szyi. Dla starszych dzieci sprawdzi się koszulka z merynosa w całorocznej gramaturze, która posłuży jako pierwsza warstwa w chłodne dni i jako lekka koszulka na słońce latem. Wybierz ją raczej nieco dłuższą, żeby plecy były chronione przed przeciągiem nawet podczas największej przygody.
Jeśli dziecku przeszkadza merynos na ciele albo szukasz lżejszej wersji na dni przejściowe, dobrze sprawdzi się też koszulka z bambusa – włókna bambusowe są równie miękkie i dobrze odprowadzają wilgoć, choć nie mają właściwości termoregulacyjnych merynosa. Więcej o właściwościach wełny przeczytasz w naszym kompletnym poradniku o wełnie merino. U dorosłych i starszych dzieci działa ta sama zasada: koszulki z merynosa z krótkim i długim rękawem oraz spodnie z merynosa. Sprawdzają się też włókna syntetyczne, takie jak polipropylen czy poliamid, ale merynos ma tę przewagę, że jest materiałem odnawialnym i zwykle bardziej przyjaznym dla środowiska.
Druga warstwa: izolacja, która grzeje
Zadaniem drugiej warstwy jest utrzymanie ciała w cieple, ale jednocześnie powinna pozostać oddychająca, żeby mogła odprowadzać wilgoć dalej od pierwszej warstwy. Przy lekkim ochłodzeniu wystarczy kolejna koszulka termoaktywna z długim rękawem, na przykład w kroju golfa z zamkiem. Gdy robi się chłodniej, wkracza bluza – najczęściej z polaru lub grubszej wełny merynosa.
Dla niemowląt dobrym wyborem jest kombinezon ze 100% wełny merynosa lub bluzeczka z polaru – nigdzie nie uwiera, a rodzic nie musi się martwić, że dziecku będzie ciągnąć z tyłu. W ubraniach z merynosa na drugą warstwę szukaj gramatury powyżej 200 g/m², takie ubranie dobrze oddycha i izoluje nawet lekko wilgotne.
Nawet najmłodsze dzieci docenią bluzeczkę z polaru jako wygodną drugą warstwę.
Dla starszych dzieci praktyczna jest bluza, którą docenisz w leśnym przedszkolu, na wycieczce i na placu zabaw – materiał z polaru skutecznie odprowadza wilgoć od skóry i szybko schnie. Równie dobrze sprawdzi się wełniany zestaw z polaru, który dobrze grzeje nawet w mroźną pogodę.
Trzecia warstwa: ochrona przed wiatrem, deszczem i śniegiem
Trzecia warstwa chroni ciało przed niesprzyjającą pogodą. Kurtki i spodnie wierzchnie muszą być nieprzemakalne, żeby wilgoć nie przenikała do ciała, a jednocześnie wystarczająco oddychające, żeby pot wytwarzany przez ciało mógł się odparowywać na zewnątrz – w przeciwnym razie dziecko pozostanie mokre od środka tak samo, jak byłoby mokre od zewnątrz.
Materiały odporne na wiatr nazywa się zbiorczo softshellem. Zasadniczo istnieją dwa warianty: softshell membranowy z podszewką, który dobrze radzi sobie też z deszczem, oraz softshell bez membrany, który wyróżnia się oddychalnością i zwykle ma powłokę wodoodporną – lekką przelotną ulewę zniesie więc bez problemu.
Na naprawdę uporczywy deszcz, błoto i kałuże sprawdzi się zestaw przeciwdeszczowy podszyty polarem. Kurtka i spodnie powinny mieć wygodny krój, który nie ogranicza dziecka w ruchu, ściągane mankiety rękawów i nogawek, a na dole nogawek elastyczną gumkę pod but dla pewnego trzymania się. Spodnie z wysokim napiersnikiem i tylnym panelem dodatkowo chronią plecy, nawet gdy dziecko usiądzie na mokrej trawie lub w kałuży.
Nieprzemakalna kurtka dobrze sprawdza się w połączeniu ze spodniami z polaru jako drugą warstwą.
Czwarta warstwa: kiedy uderzy prawdziwy mróz
Przy silnym mrozie przyda się jeszcze jedna dodatkowa warstwa. Popularnym wyborem są kurtki puchowe – mają niską wagę i dobrze się pakują, więc można je zabrać niemal wszędzie. Puch zapewnia dużo ciepła przy niskiej wadze, jego wadą jest jednak to, że nie może zamoknąć – mokry traci właściwości izolacyjne, dlatego kurtkę puchową nosi się zwykle raczej jako dodatek do trzeciej, nieprzemakalnej warstwy niż zamiast niej.
Osobną kategorią jest całkowicie nieprzemakalny kombinezon, który docenią przede wszystkim najmłodsze dzieci podczas hasania w błocie i śniegu. Wysokiej jakości nieprzemakalne ubranie niestety nie należy do tanich – musi bowiem spełnić jednocześnie dwa sprzeczne zadania: nie wpuścić do środka wody padającej z nieba, a jednocześnie wypuścić na zewnątrz wilgoć wytwarzaną przez samo ciało. Jeśli zastanawiasz się, jak bardzo ocieploną wersję wybrać, zajrzyj do naszego porównania zimowych zestawów termicznych według stopnia ocieplenia.
Dodatki, o których często się zapomina
Nawet idealnie dobrane warstwy na tułowiu nie wystarczą, jeśli niechronione pozostaną końcówki – głowa, ręce i nogi.
Na głowę pasuje czapka lub kominiarka, która nigdzie nie uwiera, ale też się nie zsuwa. Praktycznym wyborem jest dziecięca kominiarka z merynosa, która łączy czapkę i szalik w jednym i chroni głowę, uszy oraz szyję nawet w chłodną pogodę. Jeśli kominiarka nie jest potrzebna, równie dobrze sprawdzi się klasyczna czapka z merynosa. Na ręce trzeba mieć wystarczający zapas rękawiczek – jak przy wszystkich parzystych elementach ubrania, chętnie ginie jedna z pary. Warto mieć w domu od razu kilka par rękawiczek z merynosa, a na naprawdę mokrą pogodę wersję gumowaną, która poradzi sobie nawet z kałużami.
Nogi chroni połączenie legginsów lub rajstop oraz dobrych skarpetek. Gdy dziecko zaczyna chodzić do przedszkola lub szkoły i spędza na dworze większą część dnia, rajstopy sprawdzają się raczej w domu – po ich przemoczeniu następuje bowiem nieprzyjemne przebieranie zupełnie wszystkiego.
Praktyczniejsze są legginsy z merynosa z elastycznym pasem, a do nich osobne skarpetki z naturalnych materiałów – oprócz merynosa znajdziesz w naszej ofercie też warianty bambusowe lub bawełniane. Wybierz raczej jedne cienkie skarpetki funkcyjne zamiast dwóch grubszych warstw naraz – ściśnięta stopa marznie bowiem szybciej, bo w bucie nie zostaje miejsce na izolującą warstwę powietrza.
Na chłodniejsze dni przejściowe wystarczą wygodne kapcie, pod koniec sezonu pomyśl o butach zimowych z antypoślizgową podeszwą, ewentualnie o nieprzemakalnych kaloszach na dni, w których wygrywają kałuże.
| Gramatura ubrań z merynosa | Kiedy się sprawdza |
|---|---|
| 150–170 g/m² | Lato, lekka pierwsza warstwa, ubrania na ciepłe dni |
| 180–200 g/m² | Noszenie całoroczne, uniwersalna pierwsza i druga warstwa |
| 220–250 g/m² | Zima, druga warstwa na silny mróz, kominiarki i czapki |
Kiedy system na cebulkę nie ma sensu
Warstwowe ubieranie nie pasuje do każdej sytuacji. U noworodków, które większość czasu spędzają w wózku lub na rękach i prawie się nie ruszają, zwykle prostsze jest jedno wystarczająco ciepłe otulacz lub śpiwór niż trzy cienkie warstwy dodatkowe. Podobnie przy krótkiej jeździe samochodem do przedszkola nie ma sensu ubierać dziecka w pełną wyprawkę, którą za kilka minut znów zdejmie.
Warto też liczyć się z tym, że wielowarstwowe ubranie oznacza więcej elementów do prania i więcej rzeczy, na które trzeba uważać, żeby się nie zgubiły. A jeśli dziecko uprawia sport bardzo intensywnie, może spocić się szybciej, niż warstwa zdąży odprowadzić wilgoć – w takim przypadku pomaga raczej zdjęcie na czas jednej warstwy niż najlepszy nawet materiał.
Jak dbać o warstwy z merynosa
Szczegółową instrukcję krok po kroku znajdziesz w artykule Jak prawidłowo prać ubrania z merynosa, aby służyły przez długie lata. W skrócie:
- Zanim wypierzesz ubranie pierwszy raz, sprawdź metkę – znajdziesz na niej dokładny skład i zalecaną temperaturę.
- Ustaw pralkę na program do wełny w 30 °C.
- Użyj specjalnego środka piorącego przeznaczonego do wełny, klasyczny proszek do bawełny szkodzi włóknom.
- Wyłącz wirowanie albo zmniejsz je do minimum, żeby nie uszkodzić włókien.
- Susz ubranie na płasko – do suszarki merynos nie nadaje się nigdy.
- Poza sezonem przechowuj merynos w workach próżniowych albo w szafie z paskami przeciw molom, dla których wełna merynosa jest prawdziwym przysmakiem.
Najczęściej zadawane pytania o warstwowym ubieraniu dzieci
Zależy od pogody i aktywności – podstawę stanowi pierwsza warstwa funkcyjna na ciele, do niej w razie potrzeby dodaje się izolującą bluzę i nieprzemakalną warstwę wierzchnią. Przy silnym mrozie dochodzi jeszcze czwarta warstwa. Jeśli dziecko się poci, ma zaczerwienione policzki albo samo ściąga z siebie ubranie, to prawdopodobnie warstw jest więcej, niż potrzeba. U mniejszych dzieci sprawdzaj temperaturę na karku, nie na rękach. Niekoniecznie, ale merynos należy do materiałów, które dobrze odprowadzają pot i jednocześnie grzeją. Sprawdzają się też włókna syntetyczne, takie jak polipropylen czy poliamid – najważniejsze jest unikanie bawełny. Tak, u niemowląt popularnym wyborem jest body lub kombinezon ze 100% wełny merynosa. Zwykle się sprawdza, zależy jednak też od cienkości włókna i wrażliwości konkretnego dziecka – dlatego warto przy pierwszym użyciu obserwować skórę. Na programie do wełny w 30 °C, ze specjalnym środkiem piorącym do wełny. Wirowanie lepiej wyłączyć albo zmniejszyć do minimum. Nie, merynos zawsze suszy się na płasko. Suszarka uszkadza włókna, a ubranie może stracić kształt. Wysoka temperatura i obciążenie mechaniczne (wirowanie, suszarka) powodują filcowanie wełny – włókna zaplątują się w sobie, a ubranie się kurczy i twardnieje. Polar dobrze grzeje, szybko schnie i zwykle jest tańszy. Merynos dodatkowo lepiej reguluje temperaturę i nawet wilgotny nie chłodzi tak bardzo jak polar, zależy więc od tego, co w danej sytuacji jest ważniejsze. Wysokiej jakości ubranie wierzchnie jest nieprzemakalne, a jednocześnie oddychające – w przeciwnym razie wilgoć od ciała nie ma jak się odparować. Dobrą wskazówką jest podszycie polarem, ściągane mankiety rękawów i nogawek oraz elastyczna guma pod but. Wtedy, gdy ani izolująca bluza, ani nieprzemakalna kurtka nie wystarczają – typowo przy długim przebywaniu na dworze w silny mróz. Najczęściej chodzi o kurtkę puchową lub ocieplony kombinezon. Licz się z tym, że pod wierzchnią warstwą będzie jeszcze pierwsza i druga warstwa, dlatego kurtka i spodnie nie powinny być ciasne. Jednocześnie materiał nie powinien być tak luźny, żeby między warstwami powstawały szczeliny, przez które ucieka ciepło. Najlepiej w workach próżniowych, ewentualnie w szafie razem z paskami przeciw molom – wełna merynosa jest bowiem dla nich prawdziwym przysmakiem.Ile warstw powinno mieć na sobie dziecko?
Jak poznać, że dziecko ma na sobie zbyt wiele warstw?
Czy pierwsza warstwa musi być zawsze z wełny merynosa?
Czy wełna merynosa jest odpowiednia też dla niemowląt?
Jak pierze się wełnę merynosa?
Czy mogę włożyć ubranie z merynosa do suszarki?
Dlaczego merynosa nie wolno prać w wyższej temperaturze?
Czy polar jest tak samo dobry jak merynos jako druga warstwa?
Jak rozpoznać wysokiej jakości nieprzemakalną trzecią warstwę?
Kiedy przydaje się dodatkowa czwarta warstwa?
Jak wybrać właściwy rozmiar ubrania warstwowego?
Jak prawidłowo przechowywać ubrania z merynosa poza sezonem?
System na cebulkę to żadna nauka, raczej nawyk, do którego przyzwyczaisz się po kilku tygodniach tak samo jak twoje dziecko. Jeśli nie wiesz, jak wybrać konkretne elementy, napisz do nas na sylvie@bergam.cz, a wspólnie omówimy, co będzie najlepiej pasować tobie i twoim dzieciom.
Dobrze dobrane warstwy ubrania ostatecznie często decydują o tym, czy czas na dworze był dla ciebie i dziecka przyjemny, czy męczący.
